Soorten verpakkingen en informatie

Verordening 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan de consument kent verschillende soorten verpakkingen en de verplicht te verstrekken informatie is afhankelijk van het soort verpakking. Afhankelijk van de vraag of er bijzondere ingrediënten in het product zijn verwerkt of bepaalde vermeldingen op de verpakking staan, kan aanvullende informatie verplicht zijn. In dit artikel zetten we de verschillende soorten verpakkingen en de bijbehorende verplichtingen voor u op een rij. Ook wordt vermeld in welke situaties bijzondere aanvullende vermeldingen verplicht zijn.

Verordening 1169/2011 onderscheid de volgende soorten verpakkingen:

  • Niet-voorverpakte producten
  • Voorverpakte producten
  • Verpakte producten
  • Verpakkingen of situaties met afwijkende regels: 
    -
     Kleine verpakkingen (<10 cm² of < 25 cm²)
    Rechtstreekse levering kleine hoeveelheden voorverpakte producten bestemd voor de eindgebruiker. 
    -  V
    erkoop op afstand
    - Verkoop via automaat

In de map Voedselinformatie en aanduiden vindt u een gedetailleerde toelichting op de verschillende soorten verpakkingen en de bijbehorende verplichtingen. In dit artikel behandelen we de hoofdlijnen. In het Dossier Etiketteren & aanduiden op de website van het Kennisloket vindt u artikelen met een toelichting op de vereiste informatie over de volgende onderwerpen:

Een niet-voorverpakt product is:

  • een onverpakt product wat aan de consument of aan grote cateraars wordt aangeboden of
  • een product wat op verzoek van de consument is verpakt op de plaats van verkoop of 
  • een product wat is verpakt met het oog op onmiddellijke verkoop in het bedrijf van de verpakker (werkvoorraad)
  • een product met hoge omloogsnelheid die dagelijks wordt verpakt (werkvoorraad) en die in het bedrijf van de verpakker wordt verkocht.

Het zijn bijvoorbeeld producten die u in uw eigen bedrijf verpakt met de bedoeling ze direct bij uw klant te bezorgen en producten die u naar filialen transporteert voor onmiddellijke verkoop in het filiaal. Ook wanneer u niet-voorverpakte producten aan cateraars of aan derden levert moet u er voor zorgen dat de afnemer over voldoende informatie beschikt om de consument de verplichte informatie te kunnen verstrekken.

Verordening 1169/2011 vermeldt dat voor deze categorie informatie over allergene stoffen verplicht is. De Nederlandse overheid heeft verder de vermelding van de productnaam en de prijs in de onmiddellijke nabijheid van het product verplicht gesteld (bijvoorbeeld op een schapkaart). De informatie over allergenen moet u schriftelijk of elektronisch beschikbaar hebben voor de consument en bij de niet-voorverpakte levensmiddelen vermeldt u waar de allergeneninformatie over deze producten beschikbaar is. De informatie moet vrij toegankelijk, begrijpelijk en duidelijk leesbaar zijn.

U mag de informatie over allergenen in niet-voorverpakte producten ook mondeling aan de consument overbrengen, maar de informatie moet dan wel schriftelijk of elektronisch beschikbaar zijn voor het personeel en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Bovendien moet er een duidelijk zichtbare vermelding zijn dat de klant zich voor allergeneninformatie kan wenden tot het personeel. Bovenstaande spelregels staan vermeld in de Warenwetregeling Allergeneninformatie niet-voorverpakte levensmiddelen.

Extra vermeldingen zijn nodig wanneer het product doorstraalde of genetisch gemodificeerde ingrediënten bevat, als de consument mogelijk misleid wordt over de plaats waar het product gemaakt is of het land waar het vandaan komt, of als het product bevroren is geweest en ontdooid verkocht wordt en dit invloed heeft op de kwaliteit of veiligheid van het product. Als een vervangend bestanddeel is gebruikt voor een ingrediënt waarvan de consument verwacht dat het van nature aanwezig is of normaalgesproken gebruikt wordt (bijvoorbeeld plantaardige room in plaats van slagroom of imitatiechocolade in plaats van echte chocolade) moet u dit bij de productnaam vermelden of het moet uit de productnaam zelf blijken zodat de consument niet wordt misleid.

Een voorverpakt product is een niet-dagvers product in een gesloten verpakking welke is bestemd voor de consument of een grote cateraar (bijvoorbeeld restaurant, kantine, ziekenhuis, bejaardenhuis, kraam voor voedselbereiding). Een open mand of een broodkrat worden dus niet gezien als voorverpakking. Dagverse producten in een consumentenverpakking die u levert aan cateraars of derden worden tevens beschouwd als voorverpakte producten.
De verplichte informatie voor voorverpakte producten bestaat uit de productnaam, ingrediëntenlijst inclusief geaccentueerde vermelding van de in het product aanwezige allergene stoffen, de netto hoeveelheid, de houdbaarheidstermijn, de partijcode (voorschrift Nederland), naam en adresgegevens van de exploitant die verantwoordelijk is voor de juiste informatie (producent, verpakker, verkoper of importeur) en de voedingswaarde. (Op producten van ambachtelijke bedrijven zonder voedings- of gezondheidsclaims is vermelding van een voedingswaarde niet verplicht.

Ambachtelijke bedrijven zijn volgens de definitie van de NVWA bedrijven die hun omzet voornamelijk halen uit rechtstreekse verkoop aan de consument (dus via eigen winkels of rechtstreeks bezorging). Voorverpakte producten die door deze bedrijven worden verkocht hoeven niet van een verplichte voedingswaarde voorzien te worden (ook niet als ze aan derden worden geleverd).

Vormt de levering aan derden meer dan 50% van de totale omzet dan is volgens de definitie geen sprake van ambachtelijke bedrijven. De voorverpakte producten die aan derden worden geleverd moeten dan wél van een verplichte voedingswaarde worden voorzien. De voorverpakte levensmiddelen die het bedrijf zelf rechtstreeks aan de eindconsument levert hoeven ook in dit geval niet van een voedingswaarde te worden voorzien.

Aanvullende vermeldingen zijn nodig wanneer producten gekoeld of bevroren bewaard moeten worden of als een uiterste consumptietermijn is vermeld, als u een bepaald ingrediënt van het product specifiek in de productnaam vermeldt (bijvoorbeeld roomboterkoekje) of een afbeelding van een bepaald ingrediënt op de verpakking zet (bijvoorbeeld een tekening of foto van een hazelnoot op de verpakking van een notenkoek), als een product nog verder bereid moet worden (bijvoorbeeld afbakinstructie), als het verpakt is onder beschermende atmosfeer (gasverpakt), als de consument mogelijk misleid wordt over de plaats waar het product gemaakt is of het land waar het vandaan komt, als het doorstraalde of genetisch gemodificeerde ingrediënten bevat, als het zoetstoffen, zoethout, cafeïne, plantensterolesters, AZO kleurstoffen of technisch vervaardigde nanodeeltjes bevat, als het bevroren is geweest en ontdooid verkocht wordt en dit invloed heeft op de kwaliteit of veiligheid van het product, als een vervangend bestanddeel is gebruikt voor een ingrediënt waarvan de consument verwacht dat het van nature aanwezig is of normaalgesproken gebruikt wordt (bijvoorbeeld plantaardige room in plaats van slagroom of imitatiechocolade in plaats van echte chocolade), wanneer het een biologisch product is of wanneer er een gezondheidsclaim of voedingsclaim op het product staat. Ook als sprake is van chocolade met vreemd plantaardig vet, als aan vleesproducten of vleesbereidingen vreemde eiwitten, water of plakmiddelen zijn toegevoegd of wanneer sprake is van dranken met een alcoholvolumegehalte van 1,2% of meer moet hiervan melding gemaakt worden.

Alle verplichte informatie staat op een etiket dat aan het product is gehecht of op het verpakkingsmateriaal zelf.

Als verpakte producten kunnen worden beschouwd:

  • Verpakkingen die bestemd zijn voor de groothandel of detailhandel, dus niet voor de consument of grote cateraar; het kan gaan om grondstoffen, halffabricaten of eindproducten; 
  • Voorverpakte producten die door de cateraar nog verder verwerkt worden;
  • Portieverpakkingen die bestemd zijn voor maaltijdverstrekking..

Wanneer u verpakte producten levert, moet u ervoor zorgen dat uw afnemer over voldoende informatie beschikt om de consument of een grote cateraar uiteindelijk te kunnen voorzien van de verplichte informatie. Individueel verpakte artikelen kunnen al dan niet per aantal stuks (multipack) in een omverpakking (afgesloten doos, gesloten zak) verhandeld worden in een stadium voor verkoop aan de consument of grote cateraar of ze zijn in het geheel niet bestemd voor deze partijen (grondstoffen).

Welke informatie bij de producten verstrekt moet worden is afhankelijk van de vraag welke informatie de afnemer nodig heeft om aan de wettelijke verplichtingen te kunnen voldoen. Op grond van het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen moeten bij de verhandeling van verpakte producten in elk geval de aanduiding (productnaam) en de partijcode op de verpakking of op het handelsdocument worden vermeld. Daarnaast is informatie over allergene stoffen nodig, omdat deze informatie voor alle producten verplicht is, die aan de consument of grote cateraar verkocht worden.

Omverpakking

Als de groothandelaar/detailhandelaar besluit om individueel verpakte artikelen aan de eindverbruiker te verkopen, moet hij ervoor zorgen dat op elk daarvan de in artikelen 9 en 10 van Verordening 1169/2011 voorgeschreven verplichte vermeldingen voorkomen. Daarom moet deze informatie wel aan de afnemer geleverd worden. Dat kan op de volgende manieren:

  • Op de omverpakking of op een daarop aangebracht etiket. Op de individuele verpakkingen in de omverpakking vermeldt u in dat geval de partijcode.
  • In begeleidende handelsdocumenten die u tegelijk met of vóór de levering verzendt. Op de individuele verpakkingen in de omverpakking vermeldt u in dat geval de partijcode. Op de omverpakking vermeldt u:
    -  de naam van het verpakte levensmiddel:
    de datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum;
    bijzondere bewaarvoorschriften en/of gebruiksvoorwaarden;
    de naam of handelsnaam en het adres van de exploitant die verantwoordelijk is voor de juiste voedselinformatie.
  • Natuurlijk is het ook toegestaan om al direct ook de individueel verpakte artikelen volledig te etiketteren als voorverpakte producten. Op de eventuele omverpakking vermeldt u dan: 
    de productnaam;
    de datum van minimale houdbaarheid/uiterste consumptiedatum;
    -
     bijzondere bewaarvoorschriften;
    de naam of handelsnaam en het adres van de exploitant die verantwoordelijk is voor de juiste voedselinformatie.

Verdere verwerking

Indien u producten aan cateraars levert die bestemd zijn om daar te worden bereid, verwerkt, verdeeld of versneden mag u de in artikelen 9 en 10 van Verordening 1169/2011 voorgeschreven verplichte vermeldingen in plaats van op een etiket vermelden op handelsdocumenten, als kan worden gegarandeerd dat deze documenten de levensmiddelen waarop zij betrekking hebben vergezellen, dan wel tegelijkertijd met of vóór de levering worden. Op de individuele verpakkingen wordt de partijcode vermeld.

Individuele porties

Verpakkingen van individuele porties (bijv. jam, honing, mosterd) die als deel van een maaltijd worden geserveerd aan gasten van grote cateraars worden niet als verkoopeenheden beschouwd. Het is daarom in dergelijke gevallen voldoende dat de verplichte voedselinformatie alleen op de omverpakking voorkomt.

Kleine verpakkingen
Wanneer het grootste oppervlak van de verpakking kleiner is dan 10 cm², moet u minimaal de productnaam, stoffen die allergieën of intoleranties veroorzaken, de nettohoeveelheid en de datum van minimale houdbaarheid vermelden. De lijst van ingrediënten wordt met behulp van andere middelen verstrekt of is op verzoek van de consument beschikbaar. Vermelding van de partijcode is voor deze zeer kleine verpakkingen ook niet verplicht. Verpakkingen waarvan het grootste oppervlak minder is dan 25 cm² zijn alleen vrijgesteld van de verplichte voedingswaardedeclaratie.

Rechtstreekse levering
Ook voorverpakte levensmiddelen die rechtstreeks door de producent in kleine hoeveelheden worden geleverd aan de consument of aan de plaatselijke detailhandel die rechtstreeks aan de consument levert, zijn uitgezonderd van de verplichte voedingswaardevermelding. De interpretatie van het begrip “kleine hoeveelheden” wordt aan de lidstaten overgelaten. Op ambachtelijke voorverpakte producten zonder voedings- of gezondheidsclaims die u in eigen winkels of via de plaatselijke detailhandel verkoopt, hoeft dus volgens de wet nog geen voedingswaarde te worden aangebracht – ook niet na 13 december 2016.

Verkoop op afstand
Voor verkoop op afstand, bijvoorbeeld via een webwinkel, geldt dat alle verplichte voedselinformatie (met uitzonderling van de datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum en de partijcode) beschikbaar moet zijn voordat de aankoop plaatsvindt. De verplichte voedselinformatie moet voorkomen in het materiaal ter ondersteuning van de verkoop op afstand of via andere passende middelen worden verstrekt zonder bijkomende kosten voor de eindverbruiker. Bij de aflevering van het product moeten ook de datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum en de partijcode worden verstrekt.

Degene onder wiens naam of handelsnaam het levensmiddel in de handel wordt gebracht is verantwoordelijk voor de aanwezigheid, juistheid en nauwkeurigheid van de verplichte informatie. Wanneer levensmiddelen te koop worden aangeboden via een webwinkel, is de eigenaar van de website verantwoordelijk voor de verstrekking van de verplichte voedselinformatie voordat de koop wordt gesloten.

Verkoop vanuit een automaat
Wanneer u brood, dranken, snacks en dergelijke vanuit een distributieautomaat verkoopt, hoeft u niet de voedselinformatie beschikbaar te stellen, voordat de aankoop plaatsvindt. Alle verplichte informatie moet echter wel beschikbaar zijn op het moment dat de producten uit de automaat komen.

Assortimentsverpakking en fantasieverpakking
Voor assortimentsverpakkingen en fantasieverpakkingen golden tot 13 december 2014  bepaalde vrijstellingen. In principe worden deze producten beschouwd als voorverpakte producten. Echter vallen deze producten onder de definitie van niet-voorverpakte producten wanneer dagelijks een kleine werkvoorraad wordt aangelegd. Dit product hoeft dan niet volledig geëtiketteerd te worden, wel moet de allergeneninformatie beschikbaar zijn.

Een globale toelichting op de verschillende verplichte onderdelen voor het etiket van voorverpakte producten vindt u in de overeenkomstig aangeduide artikelen. Voor een gedetailleerde toelichting verwijzen we u naar ons speciale naslagwerk “Voedselinformatie en Aanduiden” die deel uitmaakt van het digitale informatiepakket (te vinden via Mijn NBC). Heeft u na het doorlezen daarvan nog vragen op het gebied van etiketteren? Neem dan contact op met onze kennisspecialisten! Zij staan u graag te woord.

Gerelateerde diensten

Belangrijk! Een aantal dingen zijn veranderd.

Graag willen we u informeren. We hebben een duidelijke splitsing gemaakt tussen onze collectieve werkzaamheden ter verbetering van de bakkersbranche en onze commerciële diensten, die we aanbieden.

Voor al onze collectieve zaken kunt u nog steeds terecht bij NBC. Al onze commerciële diensten kunt u vanaf nu vinden onder FoodBase.nl. Met de kennis van NBC. 

Dat geldt dus ook voor online bestellingen. MijnNBC is nu Mijn FoodBase geworden. De inloggegevens zijn gelijk gebleven.

Voor vragen neem contact op met onze klantenservice of uw hygiëne – adviseur. 

×
Sluiten