PPWR: wat betekent de nieuwe Europese verpakkingswet voor de bakkerij?

De nieuwe Europese wet – de Packaging & Packaging Waste Regulation (PPWR) ofwel de Verordening voor Verpakkingen en Verpakkingsafval – maakt dat we flinke stappen zetten naar een duurzame verpakkingsketen van het ontwerp tot afvalfase. De wetgeving heeft impact op de hele keten en dat roept bij veel ondernemers vragen op. Dat is begrijpelijk. In dit artikel leggen we uit wat de PPWR is, voor wie deze geldt en wat dit concreet betekent voor jou als bakkerijondernemer.

Wat is de PPWR?

De PPWR is een nieuwe Europese verordening die de huidige richtlijn voor verpakkingen (PPWD) vervangt. Het belangrijkste verschil: een verordening geldt direct in alle EU-lidstaten. Er is dus geen nationale omzetting meer nodig.

De PPWR is ingegaan op 12 februari 2025 en de eerste fase van de verplichtingen gaat in op 12 augustus 2026. Niet alle regels zijn voor 100% vastgelegd, tot en met 2029 kunnen we nog aanvullende wettelijke vereisten verwachten.

Met de PPWR wil de Europese Commissie de hoeveelheid verpakkingsafval verminderen; gelijke regels creëren binnen de Europese markt en negatieve effecten van verpakkingen op milieu en gezondheid beperken

Concreet betekent dit:

• Minder onnodige verpakkingen
• Meer hergebruik van verpakkingen
• Meer gebruik van gerecycled materiaal
• Betere recyclebaarheid
• Meer transparantie over materialen en samenstelling

Voor wie geldt de PPWR?

De PPWR geldt voor alle organisaties die verpakkingen op de EU-markt brengen of gebruiken.

Dat betekent dat vrijwel iedere bakkerij ermee te maken krijgt. Denk aan verpakkingen voor brood, banket en snacks, zoals dozen, zakken, folie en transport- en verzendverpakkingen.

De regels gelden voor alle soorten verpakkingen (zowel gevuld als ongevuld) van alle materialen (plastic, papier/karton, etc.) van producten uit de EU én van buiten de EU.

Uitzonderingen

• Alleen als je volledig voorverpakte producten inkoopt en ongewijzigd doorverkoopt, ben je niet verantwoordelijk voor de verpakking. In dat geval ligt de verantwoordelijkheid bij de oorspronkelijke verpakker.
• Voor micro-ondernemingen (minder dan 10 FTE en een jaaromzet ≤ €2 miljoen) geldt een verlicht regime. Dat betekent minder zware verplichtingen, maar je moet nog steeds rekening houden met de hoofdlijnen van de wet.

Aan de slag

De nieuwe wetgeving brengt extra verplichtingen met zich mee, die zowel kwaliteit, inkoop, productontwikkeling en duurzaamheid raakt. Om te beginnen is het praktisch om te bepalen wie in de organisatie verantwoordelijk is voor de PPWR en bijbehorende dossiers (product(groep)-verpakkingscombinatie). Vervolgens:

✔ Breng in kaart welke verpakkingen je gebruikt en kijk hier kritisch naar.
Is de verpakking echt nodig? Kan het met minder materiaal? Kan het slimmer of duurzamer? En controleer je verpakking op schadelijke stoffen, recyclebaarheid en herbruikbaarheid.

Vanaf 12 augustus 2026 ben je verplicht om de aanwezigheid van substances of concern (SoC) in verpakkingen te minimaliseren. Er is geen algemene grenswaarde, maar voor bepaalde stoffen gelden specifieke limieten. Voor vier zware metalen samen (lood, cadmium, kwik en zeswaardig chroom) geldt een grens van 100 mg/kg. Voor PFAS in verpakkingen die met levensmiddelen in contact komen gelden maximale concentratiegrenswaarden: 25 ppb voor een individuele PFAS-stof, 250 ppb voor de som van PFAS, en 50 ppm voor het totale fluorgehalte. Deze grenswaarden gelden ook voor PFAS die onbedoeld aanwezig zijn.

✔ Bepaal je rol(len) per verpakking
Welke verplichtingen voor jou gelden, hangt af van je rol(len). Belangrijk is dat je per verpakking een andere rol kunt hebben.

• Producent
  Je brengt voor het eerst een verpakking of verpakt product op de Nederlandse markt (bijvoorbeeld als fabrikant, importeur of leverancier).
• Fabrikant
  Je maakt een verpakking af (bijvoorbeeld door etikettering) of brengt een verpakking onder jouw naam of merk op de markt. Ook wanneer je producten laat verpakken door een co-packer.
• Leverancier
  Je levert verpakkingen of onderdelen daarvan.
• Importeur
  Je haalt verpakte producten of verpakkingen van buiten de EU.
• Distributeur
  Je verkoopt verpakkingen of verpakte producten binnen de EU.
• Einddistributeur
  Je levert direct aan de eindgebruiker zoals de consument of een bedrijf. Logistieke bedrijven die producten uitpakken, ompakken of in kleinere porties verdelen zijn geen eindgebruikers.

Zie ook: Beslisboom van Verpact

Voor veel bakkerijen geldt:
- Je bent vaak fabrikant én producent als je zelf producten verpakt onder je eigen naam.
- Je bent distributeur als je producten inkoopt en verkoopt.
- Je kan vragen verwachten van een merkhouder, bijvoorbeeld in het geval je private label produceert voor een retailer. Uiteindelijk moet de merkhouder zorgen dat alles op de juiste manier op de markt komt en moet de uiteindelijke conformiteitsverklaring kunnen afgeven.

✔ Ga in gesprek met je verpakkingsleveranciers
Verpakkingen moeten in de toekomst goed recyclebaar zijn. Dat betekent bijvoorbeeld minder samengestelde materialen, meer inzet van mono-materialen en duidelijke scheiding van onderdelen. Voor bepaalde verpakkingen worden minimumpercentages gerecycled materiaal verplicht. In sommige gevallen kan het dus nodig zijn om over te stappen op beter recyclebare of herbruikbare verpakkingen. Naast duurzaamheid en recyclebaarheid, stelt de PPWR ook eisen aan de chemische veiligheid van verpakkingen. Zoals eerder genoemd gelden er limieten voor zware metalen, PFAS en andere zorgwekkende stoffen in verpakkingen.  

✔ Check naamsvermelding en logo
Volgens de wet moet de consument contact op kunnen nemen met een bedrijf dat binnen de EU is gevestigd en kan aantonen dat de verpakking voldoet aan de regels van de PPWR. De fabrikant – en wanneer de fabrikant niet in de EU is gevestigd, de importeur – zijn verplicht om naam, geregistreerde handelsnaam/handelsmerk en postadres te vermelden op de verpakking.

Daarnaast is de fabrikant verplicht om een type-, partij- of serienummer (of ander identificatiemiddel) aan te brengen op de verpakking.

Als laatste is het de bedoeling van de PPWR dat overal in de EU herkenbare, en vaak dezelfde, symbolen en beeldmerken op verpakkingen worden gevoerd. Meer informatie daarover vind je in deze factsheet van Verpact.

Als dit niet mogelijk is, moet de informatie via een QR-code of in een bij het verpakte product gevoegde document worden vermeld.

✔ Begin met het verzamelen van documentatie
Je moet kunnen aantonen dat je verpakkingen voldoen aan de eisen. Een belangrijk document hierbij is de PPWR-conformiteitsverklaring.

Deze verklaring:

• Wordt opgesteld per verpakkingstype
• Bevat alle vereiste informatie uit de wetgeving (bijlage VIII)
• Is gekoppeld aan technische documentatie

In de praktijk kun je vaak een bestaande Declaration of Compliance (DoC) uitbreiden met extra informatie. Zie ook de documentatieverplichting van de NVWA.

Uiteindelijk moeten er dossiers worden aangelegd per product(groep)-verpakkingscombinatie.

✔ Vraag hulp indien nodig en volg de ontwikkelingen via betrouwbare bronnen

De PPWR is nog volop in ontwikkeling. Heb je hier hulp bij nodig? Stel je vraag via het NBC Kennisloket of aan je adviseur.

Wil je je verder verdiepen? Bekijk dan:

• Verpact – alles over de PPWR
• Eur-Lex – Europese wetgeving en samenvattingen
• Europese Commissie - Guidance document over PPWR
• Europese Commissie – Frequently Asked Questions
• Wageningen University – Keuzehulp Duurzame Verpakkingen

Tot slot

De PPWR gaat de manier waarop we omgaan met verpakkingen in de bakkerijsector aanzienlijk veranderen. Het vraagt om nieuwe keuzes, samenwerking in de keten en meer inzicht in je verpakkingen.

Hoewel het complex is, biedt het ook kansen: duurzame verpakkingen worden steeds belangrijker voor klanten én voor de toekomst van de branche.