Praktijktips claims in de bakkerijbranche

De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft in de achterligende jaren duizenden aanvragen voor generieke gezondheidsclaims beoordeeld. Slechts 222 werden voldoende bewezen geacht. Dit zijn de gezondheidsclaims die u mag gebruiken als u aan de bijbehorende voorwaarden voldoet. Deze en andere gezondheidsclaims publiceert de Europese Commissie (EC) in een Engelstalig register wat is te raadplegen via internet . De meest recente lijst met Nederlandse vertalingen van de toegestane generieke gezondheidsclaims is beschikbaar onder documentatie (Verordening 2012-432 ). Datzelfde geldt voor de vertaling van de lijst met toegestane voedingsclaims  welke door het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC) is opgesteld. Houdt u zich bij de woordkeuze zoveel mogelijk aan de daarin opgenomen vermeldingen.
In dit artikel worden een aantal voedings- en gezondheidsclaims behandeld, die mogelijk relevant zijn voor de brood- en banketbakkerij. Om een dergelijke claim te kunnen maken is het van belang dat uw product aan de wettelijke voorwaarden voldoet. Denk dus behalve aan de bewoording van de claim ook aan:

  • de voorwaarden voor de aanwezige hoeveelheid van de stof waarvoor de claim wordt gemaakt;
  • eventuele communicatie over de portiegrootte en de te consumeren hoeveelheid om voldoende van de stof binnen te krijgen;
  • de vorm waarin een stof eventueel wordt toegevoegd;
  • kennis over en declaratie van de voedingswaarde; en 
  • verwijzing naar het belang van een gezonde, gevarieerde en evenwichtige voeding.

De voedingswaarde van uw product kunt u op 3 manieren bepalen:

  1. U kunt de informatie overnemen uit het Nederlandse voedingsstoffen bestand. U zoekt dan een product op dat grotendeels overeenkomt met uw eigen product en neemt de gemiddelde voedingswaarde hiervan over als zijnde representatief voor uw eigen product. 
  2. U kunt de voedingswaarde berekenen op basis van de receptuur en voedingswaarde-informatie van de grondstoffen. Van de meeste ingrediënten kan uw leverancier een specificatie aanleveren (zie ook databank SpecsPlaza ). Onder documentatie vindt u het voedingswaardeberekening stappenplan  en een rekenmodel  van het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC). Daarnaast vindt u twee documenten met de gemiddelde portiegroottes  in de bakkerij.
    Het NBC kan als dienst de berekening van de voedingswaarde van uw producten op basis van uw receptuur en grondstofspecificaties verzorgen. U kunt hierover contact opnemen met het NBC op telefoonnummer 0317 471247.
  3. U kunt ook de voedingswaarde van uw product laten analyseren door een laboratorium. De prijs hiervoor loopt uiteen en hangt af van welke voedingsstoffen u wilt laten analyseren. Overweegt u de voedingswaarde op deze manier te laten bepalen? Dan kunt u contact opnemen met het NBC op telefoonnummer 0317 471247. Wij ondersteunen u bij het vinden van de juiste partij die reële prijzen hanteert.

Ondernemers die de termen ‘zoutarm’ of ‘zoutloos’ aan hun eindproduct willen toekennen, moeten voldoen aan de regels van de claimsverordening. Voor brood met minder zout gaat het om de volgende claims. Variaties op de onderstaande claims, zoals ‘bevat weinig zout’, zijn niet toegestaan.

  • Zoutarm (of natriumarm)
    Deze voedingsclaim is toegestaan als het product maximaal 0,3 gram keukenzout of bakkerszout per 100 gram bevat. De strengere norm voor ongezouten of zoutarm uit het Warenwetbesluit Meel en brood is hiermee komen te vervallen.
  • Zeer laag zoutgehalte
    Deze voedingsclaim is toegestaan wanneer het product maximaal 0,1 gram keukenzout of bakkerszout per 100 gram bevat.
  • Zoutloos
    Deze voedingsclaim is toegestaan wanneer het product maximaal 0,013 gram keukenzout of bakkerszout per 100 gram bevat.
  • Verlaagd zoutgehalte
    Deze vergelijkende voedingsclaim mag u gebruiken als uw product ten minste 25% minder keukenzout of bakkerszout bevat dat een vergelijkbaar product.

Let op: de collectieve zoutreductie leidt niet tot het gebruik van een van deze voedingsclaims.

  • Bron van vezels
    Deze voedingsclaim is toegestaan wanneer het product minimaal 3 gram vezel per 100 gram product of 1,5 g/100 kcal bevat.
  • Vezelrijk
    Deze voedingsclaim is toegestaan wanneer het product minimaal 6 gram vezel per 100 gram product of 3 g/100 kcal bevat. De Europese Commissie heeft enkele gezondheidsclaims voor specifieke vezels goedgekeurd. Het gaat om de volgende claims.
  • Vezels uit tarwezemelen en met tarwezemelen verrijkte voedingsmiddelen
    Als het gaat om de darmpassagetijd is de volgende generieke gezondheidsclaim toegestaan: ‘Vezels uit tarwezemelen dragen bij aan een snellere darmpassage’
    De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die minimaal 6 gram tarwezemelenvezels per 100 gram product of minimaal 3 gram tarwezemelenvezels per 100 kcal bevatten. Verder moet informatie aan de consument worden verstrekt dat het gunstige effect wordt verkregen bij een dagelijkse inname van ten minste 10 g tarwezemelenvezels.
    Als het gaat om de fecale bulk (vergroting van het volume van de ontlasting), is de volgende claim toegestaan: “Vezels uit tarwezemelen dragen bij aan een verhoging van het ontlastingsvolume.”
    De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die minimaal 6 gram tarwezemelenvezels per 100 gram product of minimaal 3 gram tarwezemelenvezels per 100 kcal bevatten..
  • Vezels uit gerstekorrels en haverkorrels
    Toegestane claim: ‘Vezels uit gerstekorrels / haverkorrels dragen bij aan een verhoging van het ontlastingsvolume’
    De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die minimaal 6 gram vezels uit gerstekorrels respectievelijk haverkorrels bevatten per 100 gram product of die minimaal 3 gram van deze vezels per 100 kcal bevatten. 
  • Roggevezels
    Toegestane claim: ’Roggevezels dragen bij aan een normale darmwerking’
    De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die minimaal 6 gram roggevezels per 100 gram product of minimaal 3 gram roggevezels per 100 kcal bevatten.
  • Bèta-glucanen uit haver en gerst
    Bèta-glucanen zijn vezels die onder andere aanwezig zijn in de zemel van haver of gerst.
    Toegestane claim: ‘Bèta-glucanen dragen bij aan de instandhouding van normale cholesterolgehalten in het bloed ’
    De claim mag alleen worden gebruikt voor levensmiddelen die ten minste 1 g bètaglucanen uit haver, haverzemelen, gerst, gerstzemelen of uit mengsels van deze bronnen per aangegeven portie bevatten. Om de claim te mogen dragen moet aan de consument bovendien informatie worden verstrekt dat het gunstige effect wordt verkregen door een dagelijkse inname van 3 g bètaglucanen uit haver, haverzemelen, gerst, gerstzemelen of uit mengsels van deze bètaglucanen.
  • Resistent zetmeel
    Resistente zetmelen kunnen onder meer worden gevormd uit zetmeel gedurende het broodbakproces. Er is een relatie vastgesteld tussen de consumptie van resistent zetmeel en een lagere bloedglucose stijging na een maaltijd, wanneer verteerbaar zetmeel wordt vervangen door resistent zetmeel.
    Toegestane claim: ‘De vervanging van verteerbaar zetmeel door resistent zetmeel in een maaltijd draagt bij tot de vermindering van de bloedglucosestijging na die maaltijd.’
    De claim mag gebruikt worden op levensmiddelen waarin verteerbaar zetmeel is vervangen door resistent zetmeel, waarbij het definitieve gehalte van resistent zetmeel ten minste 14% van het totale zetmeel bedraagt.
  • Bron van [naam vitamine en/of mineraal]
    Deze voedingsclaim is toegestaan wanneer het product ten minste 15% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van het betreffende vitamine of mineraal per 100 gram product bevat.
  • Rijk aan [naam vitamine en/of mineraal]
    Deze voedingsclaim is toegestaan wanneer het product ten minste 30% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van het betreffende vitamine of mineraal per 100 gram product bevat.

Ook verschillende gezondheidsclaimaanvragen voor vitaminen en mineralen die onder meer voorkomen in (volkoren)brood hebben een positief oordeel van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en de Europese Commissie ontvangen. Hier onder volgt een aantal generieke gezondheidsclaims voor diverse vitaminen en mineralen.

  • Vitamine B1 (thiamine)
    Toegestane gezondheidsclaim: ‘Vitamine B1 draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme’
    Voorwaarde voor gebruik: een levensmiddel moet op zijn minst een bron van vitamine B1 zijn (voedingsclaim). Dit komt neer op minimaal 0,17 mg vitamine B1 per 100 gram product.
  • Vitamine B3 (niacine of nicotinezuur)
    Toegestane gezondheidsclaim: ’Vitamine B3 draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme’
    Voorwaarde voor gebruik: een levensmiddel moet op zijn minst een bron van vitamine B3 zijn. Dit komt neer op minimaal 2,4 mg vitamine B3 per 100 gram product.
  • Vitamine B6
    Toegestane gezondheidsclaims: ‘Vitamine B6 draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme, normale werking van he zenuwstelsel, normale vorming van rode bloedcellen, normale werking van het immuunsysteem, vermindering van vermoeidheid en moeheid en regulering van de hormonale activiteit’
    Voorwaarde voor het gebruik van deze claim: een levensmiddel moet op zijn minst een bron van vitamine B6 zijn. Dit komt neer op minimaal 0,21 mg vitamine B6 per 100 gram product.
  • Koper
    Toegestane gezondheidsclaims: ’Koper draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme, de instandhouding van normale bindweefsels, normale werking van het zenuwstelsel, normale pigmentatie van het haar en de huid, normaal ijzertransport in het lichaam en normale werking van het immuunsysteem.’
    Voorwaarde voor gebruik: een levensmiddel moet op zijn minst een bron van koper zijn. Dit komt neer op minimaal 0,15 mg koper per 100 gram product.
  • Fosfor
    Toegestane gezondheidsclaims: ‘Fosfor draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme, instandhouding van normale botten en tanden’.
    Voorwaarde voor gebruik: een levensmiddel moet op zijn minst een bron van fosfor zijn. Dit komt neer op minimaal 105 mg fosfor per 100 gram product.
  • Magnesium
    Toegestane gezondheidsclaims: ‘Magnesium draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme, vermindering van vermoeidheid en moeheid, normale werking van het zenuwstelsel, normale werking van de spieren en de instandhouding van normale botten en tanden’.
    Voorwaarde voor gebruik: een levensmiddel moet op zijn minst een bron van magnesium zijn. Dit komt neer op minimaal 56,3 mg magnesium per 100 gram product.
  • IJzer
    Toegestane gezondheidsclaims: ’IJzer draagt bij aan een normaal energieleverend metabolisme, normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine, normaal zuurstoftransport in het lichaam, normale werking van het immuunsysteem, vermindering van vermoeidheid en moeheid’.
    Voorwaarde voor gebruik: een levensmiddel moet op zijn minst een bron van ijzer zijn. Dit komt neer op minimaal 2,1 mg ijzer per 100 gram product.

Gezondheidsclaims die betrekking hebben op de aanduiding ‘volkoren’ of ‘voedingsvezels’ hebben geen positief oordeel van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en Europese Commissie ontvangen. Deze begrippen zijn naar de mening van de EFSA onvoldoende gekarakteriseerd. Met andere woorden: deze begrippen zijn te algemeen; er vallen te veel verschillende voedingsmiddelen en -ingrediënten onder één begrip (rogge, tarwe, haver, rijst, mais, etc.), waardoor geen specifiek gezondheidseffect toegekend kan worden. Op (inter)nationaal niveau onderzoeken wetenschappers daarom hoe de positieve aspecten van de categorie volkoren en voedingsvezels te omschrijven en communiceren, zodat deze wel aan het brede publiek kenbaar gemaakt kunnen worden.

Gerelateerde diensten

Digitaal infopakket (Hygiënecode)
Het digitaal infopakket bevat diensten die digitaal beschikbaar zijn voor iedere ondernemer, zoals de Hygiënecode en een informatiemap Etiketteren & Aanduiden. Met dit pakket beschikt u over alle benodigde informatie voor een optimale bedrijfsvoering.
Lees meer
Hulp bij etikettering
Op 13 december 2014 zijn nieuwe regels van kracht gegaan rond de etikettering van levensmiddelen. Dat heeft nogal wat gevolgen voor u als bakker waarbij u alle hulp goed kunt gebruiken. Het NBC staat u graag bij!
Lees meer
Lokaal marktonderzoek
Wat vinden klanten van uw personeel, winkel, assortiment, prijzen en communicatie? Weet u om welke redenen zij uw producten kopen? Weet u hoeveel klanten bij u in de winkel komen en hoeveel meer klanten u kunt bereiken binnen uw verzorgingsgebied? Wat vinden klanten van uw personeel, winkel, assortiment, prijzen en communicatie? Weet u om welke redenen zij uw producten kopen? Met Lokaal Marktonderzoek heeft u een uitstekend beeld.
Lees meer
NBC en NBA KennisWorkshops
Een goed product verkopen alleen is niet voldoende. U zult uw klant moeten overtuigen van uw meerwaarde. En daar hebben uw winkel- en productiemedewerkers een groot aandeel in. De kennisworkshops van NBC en NBA vertalen lastige materie naar praktische informatie waar uw medewerkers de klant met alle zekerheid te woord kunnen staan.
Lees meer