Tussenstand implementatie nieuw allergenenbeleid

Het nieuwe Nederlandse beleid rondom kruisbesmetting met allergenen geldt sinds 1 januari 2026. Dit beleid zou het aantal onnodige waarschuwingen op producten terug moeten dringen. Waarschuwingen als ‘kan xxx bevatten’ maken het voor consumenten met een allergie immers niet eenvoudig om te bepalen welke producten zij veilig kunnen eten.

De uitvoering in de praktijk blijkt echter weerbarstig. Het werken met de nieuwe referentiedosissen vraagt om informatie die in de voedselketen niet altijd beschikbaar, eenduidig of bruikbaar is. Dat speelt niet alleen bij bakkerijen, maar bij foodbedrijven in de volle breedte.

Informatie uit de keten blijft een belangrijk knelpunt

Een belangrijk probleem is het verkrijgen van bruikbare gegevens over kruisbesmetting in de keten. Bedrijven lopen hier in de praktijk tegenaan, maar ook grondstofleveranciers hebben met dit vraagstuk te maken.

Onvolledige of onjuiste informatie van leveranciers

Leveranciers uit het buitenland geven soms geen informatie over mogelijke kruisbesmetting, of vermelden hoeveelheden die niet goed lijken aan te sluiten bij de praktijk. Als afnemers wel cijfers krijgen, zijn die soms zo ver doorgeredeneerd of theoretisch dat ze weinig houvast bieden voor een risico-inventarisatie. Ook komt het voor dat uit voorzorg wordt gemeld dat er sprake kan zijn van kruisbesmetting, terwijl daar in de praktijk niet altijd een duidelijke aanleiding voor is.

Voor bedrijven die op basis van de beschikbare informatie een kwalitatieve risicobeoordeling moeten uitvoeren, maakt dit de toepassing van het nieuwe beleid ingewikkeld. Daarbij komt dat in het buitenland vaak nog met een lagere referentiewaarde wordt gerekend, gebaseerd op ED01. Hierdoor wordt eerder gewaarschuwd voor mogelijke kruisbesmetting. Ook wordt niet altijd onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten glutenbevattende granen en verschillende soorten noten, terwijl de Nederlandse regels daar wel om vragen.

Een weerbarstige praktijk

De problemen met beschikbare informatie zijn niet beperkt tot één sector. Voor alle foodbedrijven geldt dat zij voor een goede risicobeoordeling afhankelijk zijn van de kwaliteit en bruikbaarheid van informatie die door de keten wordt aangeleverd. Die informatie sluit in de praktijk nog niet altijd goed aan op de eisen van het nieuwe Nederlandse beleid.

Dit wordt bovendien bemoeilijkt door een gebrek aan Europese harmonisatie. Voor ambachtelijke bedrijven geldt daarnaast dat een melding van mogelijke kruisbesmetting met een allergeen op de specificatie – volgens het vraag-en-antwoorddocument dat de NVWA heeft gepubliceerd – betekent dat het voorverpakte eindproduct waarin de grondstof wordt verwerkt een Precautionary Allergen Labelling (PAL) moet krijgen. Een mogelijke kruisbesmetting in een grondstof betekent immers een niet te voorkomen risico op kruisbesmetting in het eindproduct.

Ongewenst effect

De combinatie van beperkte of moeilijk interpreteerbare informatie, verschillen tussen landen en het ontbreken van Europese harmonisatie kan ertoe leiden dat bedrijven uiteindelijk méér waarschuwen dan eigenlijk nodig is. En dat is nu precies wat de nieuwe Nederlandse wetgeving wil voorkomen.

De ervaringen uit de eerste helft van 2026 laten daarmee zien dat nieuwe wet- en regelgeving op papier duidelijk kan zijn, maar dat een goede uitvoering in de praktijk afhankelijk is van de hele keten. Het is dan ook niet alleen aan individuele bedrijven om de nieuwe werkwijze goed toe te passen; er is ook duidelijkheid en bruikbare, betrouwbare informatie vanuit de keten nodig.

Vervolg

NBC verzamelt de uitdagingen waar diverse bedrijven tegenaan lopen en signaleert de knelpunten richting de brancheorganisaties. Door problemen aan te kaarten en gesprekken daarover te faciliteren, komt er hopelijk spoedig meer duidelijkheid over hoe met deze problemen in de praktijk kan worden omgegaan.

FoodBase geeft desgevraagd advies over etikettering en allergenenbeleid.

Meer weten over (kruisbesmetting met) allergenen? Kijk op www.nbc.nl/kennisbank/alles-over-allergenen/