Strengere Europese regels voor acrylamide in aantocht

De Europese Commissie (EC) werkt aan strengere regels voor acrylamide in levensmiddelen. Voor bepaalde producten komen waarschijnlijk wettelijke maximumgrenzen; voor andere producten zal de Commissie referentiewaarden vaststellen of huidige waarden aanscherpen, om zo aan te geven wanneer extra aandacht nodig is.

Wat de aanscherping precies gaat betekenen voor verschillende bakkerijproducten is nog niet bekend. Wel is te verwachten dat er voor bakkerijproducten concrete normering komt.

Aanscherping komt niet onverwacht

Dat de Europese regels voor acrylamide worden aangescherpt, komt niet als een verrassing. De Europese Commissie kondigde eerder al aan met een voorstel te komen. Daarvoor heeft zij tussen 2019 en 2024 meetgegevens verzameld. Deze gegevens zijn afkomstig uit de periode nadat de Europese acrylamideverordening (Verordening (EU) 2017/2158) in werking trad.

De Commissie heeft nog niet bekendgemaakt voor welke producten een bindende maximumgrens gaat gelden, voor welke nieuwe producten referentiewaarden worden vastgesteld en hoe streng de nieuwe waarden worden.

Over de manier waarop de nieuwe waarden worden bepaald, heeft de Commissie wel meer duidelijkheid gegeven:

• Referentiewaarden worden zo vastgesteld dat 80 tot 85% van de gemeten waarden onder deze waarde ligt. Een eventuele meetonzekerheid telt niet mee bij de toetsing.
• Een wettelijke maximumgrens wordt zo vastgesteld dat 95% of meer van de meetwaarden onder deze grens ligt. Meetonzekerheid mag hier wél meetellen bij de toetsing.
• De Commissie wil daarnaast zorgen voor duidelijke productomschrijvingen, zodat in de praktijk helder is onder welke categorie een product valt.

Wat zijn de huidige regels?

Op dit moment gelden voor bakkerijproducten geen wettelijke maximumgrenzen voor acrylamide. Wel verplicht de Europese regelgeving bakkerijen om maatregelen te nemen om de vorming van acrylamide zo veel mogelijk te beperken. De Europese acrylamideverordening (Verordening (EU) 2017/2158) beschrijft welke maatregelen bedrijven kunnen nemen. Ook voor brood en banketbakkerswaren staan hier maatregelen genoemd.

Acrylamide ontstaat tijdens het verhitten van bepaalde voedingsmiddelen en is schadelijk gebleken voor dieren. Voor mensen wordt aangenomen dat (langdurige) blootstelling aan acrylamide via de voeding het risico op kanker kan verhogen. Het is daarom belangrijk om de vorming van acrylamide zo veel mogelijk te beperken.

Extra aandacht voor risicoproducten

Van onder meer speculaas, kruidnoten, taaitaai, ontbijtkoek en eierkoeken is bekend dat bij de bereiding relatief gemakkelijk acrylamide kan ontstaan. Voor deze producten zijn verschillende maatregelen bekend waarmee de vorming van acrylamide kan worden beperkt. 

Zo heeft NBC voor eierkoeken een kleurwijzer voor bakkerijen beschikbaar, waarmee je eenvoudig kunt zien hoeveel acrylamide er in de eierkoek zit. Voor speculaas en ontbijtkoek zijn daarnaast specifieke recepturen beschikbaar. Bij deze producten hebben onder meer het gebruikte rijsmiddel E503, de baktijd en -temperatuur, de toepassing van het enzym asparaginase en het gebruik van mout en suikers invloed op de vorming van acrylamide.

In het NBC-dossier over acrylamide staat meer informatie over maatregelen die bakkerijen kunnen nemen om de hoeveelheid acrylamide in hun producten zo laag mogelijk te houden.

Wat betekent dit voor de bakkerij?

De precieze gevolgen van de aankomende nieuwe Europese regels zijn op dit moment nog niet te bepalen. Eerst moet de Europese Commissie bekendmaken voor welke producten wettelijke maximumgrenzen en voor welke producten referentiewaarden gaan gelden.

Voor bakkerijen is het in ieder geval verstandig om nu al aandacht te besteden aan de beheersing van acrylamide, zeker bij producten waarbij relatief gemakkelijk acrylamide ontstaat.