Omgaan met overgangsklachten op het werk

De meeste vrouwen krijgen op een zeker moment in hun leven te maken met de overgang. Hoe dit zich uit, verschilt per persoon. Ongeveer 80% ervaart klachten, zoals opvliegers, slechter slapen, concentratieproblemen of stemmingswisselingen. Deze klachten kunnen het werk beïnvloeden, maar met aandacht en begrip kunnen deze vrouwen op een prettige manier aan het werk blijven. Aangezien de helft van de wereldbevolking vrouw is, en zij ook in de bakkerijsector onmisbaar zijn, delen we tips en adviezen hoe hiermee om te gaan op de werkvloer.

Verpleegkundig overgangsconsulent Marjolein Samplonius van Overgang en Werk geeft workshops en trainingen, om zowel mannen als vrouwen bewust te maken van wat er gebeurt in de overgang.

Dit interview waarin zij vertelt over omgaan met de overgang op het werk, is geschreven door Eveline Janse en verscheen eerder in www.bakkerswereld.nl.

Waarom aandacht op de werkvloer belangrijk is

Tijdens de overgang verandert de hormoonhuishouding. Eerst daalt het niveau progesteron en vervolgens neemt ook het oestrogeenniveau af. Dat kan veel impact hebben en voor lichamelijke en mentale klachten zorgen. In combinatie met werkdruk, mantelzorg of een druk gezinsleven kan dit zwaar zijn.

Zowel fysieke als mentale overgangsklachten kunnen het werk beïnvloeden. Veelvoorkomende klachten zijn opvliegers (die vaak zichtbaar en daardoor extra belastend zijn), wisselende menstruaties met soms heftig bloedverlies, spier- en gewrichtsklachten en slecht slapen. Slaapgebrek, in combinatie met hormonale veranderingen, kan leiden tot stemmingswisselingen en sneller emotioneel zijn. Daarnaast ervaren veel vrouwen concentratie- en geheugenproblemen, wat het zelfvertrouwen aantast en kan zorgen voor stress en minder werkplezier. Door het stigma rond de overgang houden vrouwen deze klachten vaak voor zich, terwijl er juist veel mogelijk is om ondersteuning te bieden en klachten te verminderen.

Volgens Marjolein Samplonius is kennis cruciaal: “Niet alleen bij medewerkers, maar juist ook bij leidinggevenden. Begrip en ruimte om het gesprek aan te gaan, hebben vaak meer effect dan gedacht.”

Wat kun je als organisatie praktisch doen?

Een overgangsvriendelijke werkomgeving hoeft niet ingewikkeld te zijn. Kleine, concrete maatregelen maken al verschil:

1. Geef de tijd en mogelijkheid om even een paar minuten uit de werksituatie te kunnen stappen in een rustige ruimte. Bijvoorbeeld op het moment dat er even te veel prikkels zijn, of bij opvliegers.
2. Sturen op temperatuur is in de bakkerij vaak lastig, maar wellicht zijn er mogelijkheden om een ventilator neer te zetten. Een koelsjaaltje kan ook een wereld van verschil maken.
3. Zorg voor een ruimte om je te verschonen. Het liefst een kleedruimte met wastafel. Leg daar een handdoek of washand neer.
4. Leg materiaal (maandverband en/of tampons) neer bij het toilet.
5. Hang eventueel een poster in de wc, om te laten weten dat de kennis in huis is.

Daarnaast is het belangrijk te werken aan een cultuur waarin medewerkers zich veilig voelen om overgangsklachten te benoemen. Uit onderzoek blijkt dat een meerderheid van de vrouwen verwacht dat leidinggevenden basiskennis hebben over de overgang en begrip tonen voor de impact ervan.

Wat kunnen medewerkers zelf doen?

Ook vrouwen zelf kunnen het gesprek openen, bijvoorbeeld door informatie te delen of aan te geven wat zij nodig hebben op het werk. Hoe klachten zich uiten, verschilt per persoon. Wat voor de één helpt, werkt voor de ander misschien minder. Juist daarom is een open gesprek zo waardevol. En ook leidinggevenden, mannelijke collega’s of andere collega’s die geen overgang(sklachten) ervaren, kunnen helpen. Als je merkt dat een vrouwelijke collega niet lekker in haar vel zit, gewoon eens vragen hoe het gaat en of je iets kunt betekenen.

Tot slot roept Samplonius vrouwen op om elkaar vooral te steunen. ‘Vrouwen onderling hebben soms weinig begrip voor elkaar, omdat er ook 20% is die helemaal geen klachten ervaart. Hoe de overgang impact maakt op jouw werk kan anders zijn dan dat van je collega, dus geef elkaar de ruimte.’

Meer informatie en ondersteuning

Betrouwbare informatie over de overgang is te vinden op www.vrouwenindeovergang.nl. Wie behoefte heeft aan professionele begeleiding kan terecht bij een overgangsverpleegkundige aangesloten bij de VVOC (Vereniging Verpleegkundig Overgangsconsulenten): www.overgangsconsulente.com.
Voor posters of materialen: info@overgangenwerk.nl.

Op het Arboplatform van de Sociaal- Economische Raad (SER) is een themapagina Hormonale gezondheid en werk gepubliceerd, om werkgevers, hr-professionals en leidinggevenden instrumenten te bieden om hun medewerkers met hormoongerelateerde gezondheidsklachten te ondersteunen en de gevolgen, zoals bijvoorbeeld uitval, zoveel mogelijk te voorkomen.