Brood en graanproducten: helden uit de Schijf van Vijf

De Schijf van Vijf is gebaseerd op de meest recente adviezen van de Gezondheidsraad. De Schijf van Vijf en de onderbouwing ervan vormen de basis voor alle voedingsadviezen aan consumenten. Welke voedingsmiddelen kun je bijvoorbeeld het beste eten en welke hoeveelheden zijn voldoende? De richtlijnen worden gebruikt bij het geven van voorlichting over voeding en dienen ook als uitgangspunt bij productontwikkeling in de levensmiddelenindustrie.

De Schijf van Vijf en onderbouwing zijn door het Voedingscentrum ontwikkeld met als doel een richting te geven voor een gezonde, veilige en meer duurzame voeding. Een gezonde voeding voorziet in de aanbevolen hoeveelheden macro- en micronutriënten volgens de meest recente (Nederlandse) normen van de Gezondheidsraad en draagt bij aan de preventie van chronische ziekten.

Uitgangspunten hierbij zijn dat:

• de basis voor de voorlichting gaat over het totale voedingspatroon;
• er voldoende keuzemogelijkheid is voor de consument;
• het advies past bij het Nederlandse voedingspatroon;
• de richtlijnen praktisch toepasbaar zijn voor de voedingsvoorlichting aan de consument.

Brood staat in het oranje vak van de Schijf van Vijf: brood, graanproducten en aardappelen. Producten die voldoen aan de criteria vallen binnen de Schijf van Vijf. Voor volkoren- en bruinbrood zijn de criteria als volgt:

• vet: niet toegevoegd, behalve eventueel een ander Schijf van Vijf product
• Zout: ≤1,1 gram/100 gram
• Suiker: ≤6 gram/100 gram (dit criterium wordt niet toegepast op roggebrood)
• Volkoren, of vezel: ≥4,5 gram/100 gram.

Deze criteria maken dat volkorenbrood, bruinbrood, roggebrood en bruin- en volkorenbrood met noten, zaden, pitten en/of gedroogd fruit in de Schijf van Vijf vallen. Producten als witbrood, suikerbrood, croissants en bruinbrood met te weinig vezels vallen hier buiten.

Het Voedingscentrum moedigt consumenten aan om zoveel mogelijk voor volkoren te kiezen. Daarbij wordt ook het belang van jodium onderstreept, wat een voordeel van broodconsumptie is ten opzichte van andere volkoren graanproducten zoals havermout, volkoren crackers en volkoren ontbijtgranen. 

Naast de basisvoedingsmiddelen die je nodig hebt om voldoende vitamines en mineralen binnen te krijgen, is er ruimte voor het gebruik van voedingsmiddelen buiten de Schijf van Vijf. Deze voedingsmiddelen zijn in te delen in twee categorieën. Op basis van de hoeveelheid energie, verzadigd vet of zout die ze per portie leveren, worden ze ingedeeld in producten die frequenter (dagkeuze) of minder frequent (weekkeuze) in een gezond voedingspatroon passen. Onder de weekkeuze vallen bijvoorbeeld koek, gebak, hartige snacks of grote porties zoet broodbeleg.

Door het toenemende gezondheidsbewustzijn verlangt de consument steeds meer naar duidelijke productinformatie op de verpakking (meer informatie daarover vindt u in het dossier ‘Etiketteren en Aanduiden’ op deze website).

Vanaf 1 januari 2024 is de Nutri-Score een officieel voedselkeuzelogo. Het is een vrijwillig logo, dat fabrikanten en supermarkten kunnen gebruiken. De schaal van het logo loopt van A (groen) tot E (rood) om per productcategorie aan te geven hoe voedzaam een product is. Door het logo kunnen consumenten gemakkelijk en snel producten met elkaar vergelijken. Zo kan het helpen gezonde(re) voedselkeuzes te maken. Anderzijds kan het ook producenten aanmoedigen tot productverbetering.

Het algoritme, dat op basis van productsamenstelling een score bepaalt, is van oorsprong Frans en sloot dus niet aan bij de Nederlandse voedingsrichtlijnen zoals de Schijf van Vijf. Het algoritme dat de score bepaalt is inmiddels verbeterd en daardoor beter bruikbaar. Volkorenbrood wordt bijvoorbeeld beter gescoord dan witbrood. Toch zijn er nog wat nadelen aan dit scoremiddel. Andere vezelrijke producten zoals volkorentarwe en zilvervliesrijst worden bijvoorbeeld (ten onrechte) niet hoger gescoord dan de witte variant, omdat er nog geen Europese overeenstemming is over de definitie van volkoren. Dit is nog een punt waar aan gewerkt wordt.

Meer informatie over de Nutri-Score vindt u op deze pagina.