Gluten en drempelwaarden/vermelding glutenvrij

In de vorige tip over allergenen legden we uit dat voor de meeste allergene stoffen geen drempelwaarden bekend zijn. Mensen die overgevoelig zijn voor bepaalde stoffen, kunnen namelijk al van een zeer kleine hoeveelheid klachten krijgen. Voor gluten zijn echter wel drempelwaarden vastgesteld. Wanneer mag je een product glutenvrij noemen?

Omdat voor de meeste allergenen geen drempelwaarde is vastgesteld, moet je voorzichtig zijn met vermelden dat een product ‘vrij’ is van een bepaalde stof, bijvoorbeeld ‘koemelkeiwitvrij’. Door kruisbesmetting of door de aanwezigheid van ‘verborgen’ allergenen (bijvoorbeeld in hulpstoffen als plaatsmeermiddelen) kan een allergene stof immers toch in een product zitten, al lijkt dat in eerste instantie niet het geval.
Voor de vermelding ‘glutenvrij’ of ‘zeer laag glutengehalte’ gelden echter wel specifieke drempelwaarden. Tot nu toe werd voor glutenvrije producten vaak de internationale standaard van de Codex Alimentarius gehanteerd. Producten met maximaal 200 mg gluten per kg mochten glutenvrij worden genoemd. De Codex Alimentarius is een door de WHO (Wereld Gezondheidsorganisatie) en de FAO (Voedsel- en Landbouworganisatie) opgerichte instantie die wereldwijde (vrijwillige) normen opstelt voor voedingsmiddelen.
Op 20 januari 2009 is er een nieuwe Europese Verordening (EG) nr. 41/2009 gepubliceerd. Deze stelt striktere voorwaarden aan de vermelding ‘glutenvrij’ op producten voor consumenten. In de Codex Alimentarius standaard zijn deze nieuwe normen in september 2008 al aangenomen.
 
‘Glutenvrij’
Volgens de nieuwe verordening mogen in EU-lidstaten alleen producten die minder dan 20 mg gluten per kg bevatten, de vermelding ‘glutenvrij’ dragen. De regel gaat per 1 januari 2012 in. Er is dus een overgangstermijn van drie jaar. Probeer er zo snel mogelijk aan te voldoen en zorg tot die tijd dat het glutengehalte van ‘glutenvrije’ producten in elk geval onder de 200 mg per kg ligt (het oude niveau van de Codex Alimentarius). De norm heeft betrekking op producten zoals die aan de consument worden verkocht. Levensmiddelen die van nature glutenvrij zijn, mogen ook de vermelding ‘glutenvrij’ dragen.

‘Zeer laag glutengehalte’
Producten die speciaal zijn ontwikkeld en bereid voor mensen met een glutenintolerantie en die 21 tot 100 mg gluten per kg bevatten, mogen vanaf 1 januari 2012 alleen de vermelding ‘met zeer laag glutengehalte’ dragen. Hierbij gaat het om producten op basis van granen die door een technologische bewerking grotendeels glutenvrij zijn gemaakt. Een voorbeeld hiervan is tarwezetmeel. De vermelding ‘met zeer laag glutengehalte’ mag niet worden aangebracht op levensmiddelen die niet speciaal zijn ontwikkeld voor mensen met een glutenintolerantie.

Dus:

• Voor gluten zijn, in tegenstelling tot de meeste andere allergenen, wel drempelwaarden bekend; 
• Producten die minder dan 20 mg gluten per kg bevatten, mogen ‘glutenvrij’ worden genoemd;
• Producten die 21 tot 100 mg gluten per kg bevatten, mogen de vermelding ‘zeer laag glutengehalte’ dragen;
• Deze regels gaan per 1 januari 2012 in, maar probeer er zo snel mogelijk aan te voldoen;
• Meer informatie over allergenen en voedselovergevoeligheid vindt u in het dossier Allergenen op de website van het Nederlands Bakkerij Centrum, www.nbc.nl.