Verandering in regels voor aanduiding ‘glutenvrij’

Glutenvrije producten zijn bestemd voor mensen die geen gluten verdragen (coeliakie). Deze voor hen schadelijke gluten komen voor in tarwe, rogge, gerst, haver, spelt en kamut. Gluten beschadigen de darmwand waardoor de vertering en opname van voedingsstoffen niet goed verloopt. Hierdoor kunnen klachten ontstaan als diarree, verstopping, groeistoornissen, humeurigheid en vermoeidheid. Ook kunnen tekorten ontstaan aan onder meer vitamines en ijzer.

Historie

Tot nu toe werd voor glutenvrije producten de internationale standaard van de Codex Alimentarius gehanteerd; producten met maximaal 200 mg gluten per kg mochten glutenvrij worden genoemd (De Codex Alimentarius is een door de WHO (wereld gezondheidsorganisatie) en de FAO (voedsel- en landbouworganisatie) opgerichte instantie die tot taak heeft wereldwijde normen op te stellen voor voedingsmiddelen).

In juli 2008 werd voorgesteld de bovengrens in de Codex Standaard te verlagen naar:

• 20 mg per kg product voor ‘glutenvrije’ producten;
• 100 mg per kg product voor ‘glutenvrij gemaakte producten’.

Dit voorstel wordt naar verwachting op korte termijn goedgekeurd door de Codex Alimentarius Commission. Een groot aantal landen wilde alleen de strenge norm van 20 mg per kg in de Codex Standaard opnemen.

Europese norm voor glutenvrij

20 januari 2009 is een nieuwe Europese Verordening (EC) Nr. 41/2009 gepubliceerd. Deze verordening stelt – in navolging van de Codex Standaard - striktere voorwaarden aan de vermelding ‘glutenvrij’ op producten voor consumenten. Het betreft:

• producten waarin glutenbevattende bestanddelen zijn vervangen door ingrediënten zonder gluten (zoals rijst- en maïsmeel) of met een zeer laag glutengehalte (zoals speciaal geproduceerde haver met een glutengehalte van minder dan 20 mg per kg haver);
• levensmiddelen die van nature geen gluten bevatten.

Vanaf 1 januari 2012 mogen alleen producten die minder dan 20 mg gluten per kg bevatten de vermelding ‘glutenvrij’ dragen. Er is dus een overgangstermijn van drie jaar.

De norm heeft betrekking op producten zoals die aan de consument worden verkocht. Levensmiddelen die van nature glutenvrij zijn, mogen ook de vermelding ‘glutenvrij’ dragen.

Europese norm voor producten met een zeer laag glutengehalte

Producten, die speciaal zijn ontwikkeld en bereid voor mensen met een glutenintolerantie en die 21 tot 100 mg gluten per kg bevatten, mogen vanaf 1 januari 2012 alleen de vermelding ‘met zeer laag glutengehalte’ bevatten.

De EU-verordening biedt dus de mogelijkheid om de vermelding ‘met zeer laag glutengehalte’ op glutenvrij gemaakte producten aan te brengen. Dit zijn producten op basis van granen die door een technologische bewerking grotendeels glutenvrij zijn gemaakt zoals tarwezetmeel.

De vermelding ‘met zeer laag glutengehalte’ mag niet worden aangebracht op levensmiddelen die niet speciaal zijn ontwikkeld voor mensen met een glutenintolerantie.

Dus

• De verwachting is dat op korte termijn de huidige standaard voor de vermelding ‘glutenvrij’ wordt verlaagd van 200 mg gluten per kg naar 100 mg gluten per kg.
• Per 1 januari 2012 mag de vermelding ‘glutenvrij’ alleen nog voorkomen op producten met een glutengehalte tot 20 mg per kg.
• Producten met 21 tot 100 mg gluten per kg mogen vanaf 1 januari 2012 alleen de vermelding ‘met zeer laag glutengehalte’ bevatten.